Wanneer is een testament nietig?

Een testament is bedoeld om de laatste wil van iemand rechtsgeldig vast te leggen. Toch kan het voorkomen dat een testament door een rechter nietig wordt verklaard en dus niet geldig is. Dit gebeurt niet zomaar; er moeten duidelijke juridische gronden voor zijn.

Een testament moet aan bepaalde vormvoorschriften voldoen. Als dat niet gebeurt, is een testament nietig. Het testament moet bijvoorbeeld door een notaris zijn opgesteld en door zowel de erflater als de notaris ondertekend zijn.

Wilsonbekwaamheid
Daarnaast vormt wilsonbekwaamheid van de erflater een veelvoorkomende reden voor nietigheid. Een testament kan nietig zijn wanneer er sprake is van wilsonbekwaamheid bij de erflater op het moment van opstellen van het testament. Dit is over het algemeen moeilijk te bewijzen bij gebrek aan voldoende bewijsstukken die iets vertellen over de geestelijke toestand van de erflater.

Uit jurisprudentie volgt echter dat het bij voldoende bewijs mogelijk is om een testament nietig te laten verklaren door een rechter. Er dient vaak aan de hand van medische gegevens van de erflater en overige bewijsstukken door een medisch deskundige een oordeel te worden gegeven over de geestelijke toestand van de erflater. Als voorbeeld verwijs ik naar een uitspraak van de rechtbank Zeeland-West-Brabant van 20 december 2023 (ECLI:NL:RBZWB:2023:9063).

Onbehoorlijke beïnvloeding

Ook onbehoorlijke beïnvloeding kan een rol spelen bij de vraag naar nietigheid van een testament. Wanneer iemand aan een geestelijke stoornis lijdt (bijv. een cognitieve stoornis zoals dementie) en een familielid beïnvloedt deze persoon bij het opstellen van een testament, dan kan dit leiden tot nietigheid van dat testament. De rechter zal zich de vraag moeten stellen of de erflater ‘ongepast beïnvloed’ is en hij/zij als gevolg daarvan zijn/haar wil niet vrij heeft kunnen vormen.

Goede zeden

Tot slot kan een testament nietig worden verklaard wanneer de inhoud ervan strijdig is met de goede zeden of de openbare orde. Dat houdt in dat een testament geen discriminerende bepalingen mag bevatten of inbreuk mag maken op fundamentele rechten.

Wat gebeurt er na nietigverklaring?

Als een rechter in een juridische procedure oordeelt dat het testament nietig is, heeft dat verstrekkende gevolgen. In dat geval wordt een eventueel eerder testament weer van kracht of geldt het wettelijk erfrecht zoals opgenomen in boek 4 van het Burgerlijk Wetboek.

Twijfelt u over de geldigheid van een testament? Neemt u in dat geval contact op met een gespecialiseerde erfrecht advocaat om uw situatie te bespreken en te bepalen welke juridische mogelijkheden u heeft om het testament in kwestie nietig te laten verklaren.