De vier groepen erfgenamen in het versterfrecht

Wanneer iemand overlijdt en er is een testament, dan staat daarin beschreven wie de nalatenschap erft. In dat geval geldt het zogenaamde testamentair erfrecht. Heeft de overleden persoon bij leven geen testament laten opmaken, dan bepaalt de wet wie de erfgenamen zijn. Dit wordt het versterfrecht genoemd.

In de wet zijn er standaardregels over wie de erfgenamen zijn. Er worden vier groepen erfgenamen beschreven, die ook wel parentelen worden genoemd:

• De echtgenoot/ geregistreerd partner en eigen kinderen (geen stief- of pleegkinderen). Als de kinderen niet meer leven, de kleinkinderen
• Ouders, broers en zussen. Als broers en zussen niet meer leven: hun kinderen
• Grootouders
• Overgrootouders

Welke groep wanneer

Eerst wordt bekeken of de overledene erfgenamen heeft in de eerste groep. Zijn die er niet, dan wordt gekeken naar de tweede groep enzovoort. Mocht het zo zijn dat er ook in de vierde groep geen erfgenamen zijn, dan wordt de nalatenschap overgedragen aan de Staat.

In beginsel erven alle erfgenamen uit dezelfde groep voor gelijke delen. Er zijn echter uitzonderingen. Zo erven ouders ieder ten minste een kwart van de nalatenschap, ongeacht het aantal andere erfgenamen. Daarnaast geldt voor halfbroers en halfzussen dat zij slechts de helft erven van wat een volle broer, zus of ouder zou ontvangen.

Wanneer een echtgenoot of geregistreerd partner tot de erfgenamen behoort en er geen testament is, is de wettelijke verdeling van toepassing. Dit houdt in dat de gehele nalatenschap toekomt aan de langstlevende partner. De kinderen verkrijgen in dat geval een niet-opeisbare geldvordering op deze partner, ter grootte van hun erfdeel. Deze vordering wordt pas opeisbaar bij overlijden van de langstlevende partner, bij diens faillissement of wanneer de schuldsaneringsregeling natuurlijke personen op hem of haar van toepassing wordt verklaard.

Plaatsvervulling

Als een erfgenaam is overleden, dan nemen zijn of haar kinderen die plek in. Dit heet plaatsvervulling. Plaatsvervulling gebeurt ook wanneer een erfgenaam is onterfd, niet waardig is om te erven of wanneer hij of zij de erfenis verwerpt. 

Een voorbeeld

Selma komt te overlijden. Zij is niet getrouwd en heeft twee kinderen: Nadine en Sam. Nadine is jong overleden, maar heeft twee kinderen nagelaten: Adam en Nick. Selma had geen testament. De afwikkeling van de nalatenschap gaat dus volgens het versterfrecht. De kinderen zitten in groep één, wat betekent dat Nadine en Sam ieder een gelijk deel van de erfenis ontvangen. Omdat Nadine is overleden, krijgen Adam en Nick samen de helft, dus ieder een vierde deel, van de erfenis.